Süresiz Nafaka İptal Edildi: 9 Aylık Geçiş Döneminde Avukatın Yol Haritası (2026)

4 Haziran 2026, Türk aile hukukunda uzun yılların tartışmasını yeni bir aşamaya taşıdı. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini oy çokluğuyla iptal etti. Karar, milyonlarca nafaka yükümlüsünü ve boşanma aşamasındaki tarafları ilgilendiriyor.

Ancak bu karar etrafında dolaşan en yaygın yanlış şu: "Süresiz nafaka bugün itibarıyla kalktı." Bu doğru değil. Bu yazı, kararın gerçekte ne anlama geldiğini, 9 aylık geçiş döneminde neyin değişip neyin değişmediğini ve bir avukatın bu süreçte hangi adımları atması gerektiğini sade biçimde ele alıyor. (Yoksulluk nafakasının temel şartları için Yoksulluk Nafakası: Şartları, Süresi ve Kaldırılması yazımıza bakabilirsiniz.)

Anayasa Mahkemesi tam olarak neyi iptal etti?

İptal başvurusu, somut norm denetimi yoluyla Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından yapıldı. Mahkeme, baktığı bir boşanma davasında TMK m.175/1'deki "…süresiz olarak…" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vardı ve dosyayı Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı.

İptal edilen hükmün metni şuydu: "Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir."

Burada kritik bir ayrım var: iptal edilen nafakanın kendisi değil, "süresizlik" niteliğidir. Yoksulluk nafakası talep etme hakkı varlığını sürdürüyor; ortadan kalkan, bu nafakanın bir süre sınırı olmaksızın ömür boyu devam edebilmesini sağlayan ibare. Çocuk için ödenen iştirak (çocuk) nafakası bu kararın konusu değildir ve etkilenmez.

Kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde Mahkeme'nin; süresiz yükümlülüğü mülkiyet hakkı, ölçülülük ilkesi ve taraflar arasındaki menfaat dengesi bakımından sürdürülemez gördüğü ifade edildi. Ancak gerekçeli karar henüz yayımlanmadı. Mahkemenin dayandığı anayasal gerekçeler, ancak gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra bütün yönleriyle değerlendirilebilecek.

En çok yanlış anlaşılan nokta: 9 aylık süre daha başlamadı

Anayasa Mahkemesi, yasal boşluk doğmaması ve TBMM'nin yeni bir düzenleme yapabilmesi için iptal hükmünün yürürlüğünü 9 ay sonraya bıraktı. Burada iki nokta hayati önemde:

1. 9 aylık süre, kararın verildiği gün değil, gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarih itibarıyla işlemeye başlar. Gerekçeli karar henüz yayımlanmadığına göre, bu süre fiilen başlamış değildir. "Şu tarihte kesin olarak yürürlüğe girecek" demek bugün için mümkün değildir.
2. Bu sürede mevcut TMK m.175 yürürlükte kalmaya devam eder. Aile mahkemeleri, iptal hükmü yürürlüğe girene kadar yürürlükteki kanuna göre — yani süresiz nafakaya hükmedebilecek şekilde — karar kurmayı sürdürür.

Bu çerçeve, Anayasa'nın 153. maddesinden gelir: Anayasa Mahkemesi iptal kararları Resmî Gazete'de yayımlanır, Mahkeme gerekli görürse yürürlüğü en fazla bir yıl erteleyebilir ve iptal kararları geriye yürümez.

Mevcut nafakalar ne olacak?

İptal kararı, hâlihazırda mahkeme kararıyla bağlanmış nafakaları kendiliğinden sona erdirmez. Bunun iki pratik sonucu var:

• Ödeme tek taraflı kesilemez. "AYM iptal etti, artık ödemiyorum" yaklaşımı; icra takibi, şikâyet ve hukuki yaptırım riski doğurur. Yürürlükteki bir mahkeme kararı, değiştirilene kadar bağlayıcıdır.
• Değişiklik ancak dava ile mümkündür. Mevcut bir nafakanın kaldırılması veya azaltılması için ilgili şartlar oluşmuşsa ayrı bir dava açılması gerekir.

İptal kararı geriye yürümeyeceği için, kesinleşmiş nafaka kararlarının "iptal nedeniyle" otomatik olarak geçmişe etkili biçimde ortadan kalkması da söz konusu değildir.

Mevcut nafakayı değiştirmenin yolu: TMK m.176

Süresiz nafaka tartışmasından bağımsız olarak, Türk Medeni Kanunu zaten nafakanın sona ermesi ve değiştirilmesi için mekanizmalar içeriyor. Geçiş döneminde avukatın asıl çalışacağı zemin burası:

Kendiliğinden sona eren haller (TMK m.176/3). Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer; ayrıca dava açmak gerekmez.

Mahkeme kararıyla kaldırma (TMK m.176/3). Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır. Bu hâllerin somut ve inandırıcı delillerle ispatı gerekir; Yargıtay, soyut tanık beyanını ya da dedikoduyu yeterli görmez.

Azaltma ve artırma (TMK m.176/4). Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir. Yargıtay uygulamasında, nafaka yükümlüsünün ekonomik durumunun kötüleşmesi çoğunlukla nafakanın tamamen kaldırılmasına değil, miktarının yeniden belirlenmesine (azaltılmasına) yol açar.

Önemli olan şu: iptal kararı, bu davalar için kendi başına yeni ve otomatik bir kaldırma sebebi değildir. Geçiş döneminde TMK 176 davaları kendi şartlarına tabidir; iptal kararı, gerekçeli karar yayımlandıkça ve özellikle TBMM yeni düzenlemeyi yaptıkça stratejik bir bağlam sağlayacaktır.

Geçiş döneminde avukatın yol haritası

Nafaka yükümlüsünü (ödeyen tarafı) temsil ediyorsanız

• Müvekkili tek taraflı ödemeyi kesmenin risklerine karşı net biçimde uyarın.
• TMK 176/4 (azaltma) ya da 176/3 (kaldırma) için somut bir dayanak var mı değerlendirin; ispat delillerini şimdiden derleyin.
• Gerekçeli kararı ve TBMM'nin çıkaracağı düzenlemeyi takip ederek dava zamanlamasını planlayın.

Nafaka alacaklısını (alan tarafı) temsil ediyorsanız

• Mevcut nafakanın bugün için yürürlükte olduğunu ve kendiliğinden kalkmadığını müvekkile açıklayın.
• Yeni düzenlemenin getirebileceği süre/kriter sınırlamalarına karşı müvekkilin ekonomik durumuna ilişkin belgeleri güncel tutun.

Görülmekte olan boşanma/nafaka davalarında

• Talepler hâlen yürürlükteki TMK 175'e göre değerlendirilir; ancak hâkimin takdir yetkisini kullanırken iptal kararının yarattığı yeni hukuki iklimi gözetebileceğini öngörün.

Her durumda

• "Süresiz nafaka bitti" şeklindeki kesin yorumlardan kaçının; bunlar hukuken eksik ve yanıltıcıdır.
• Kritik üç eşiği takip edin: (1) gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımı, (2) 9 aylık sürenin başlangıcı, (3) TBMM'nin yeni nafaka düzenlemesi.

Bundan sonra ne bekleniyor?

Beklenti, TBMM'nin 9 aylık süre içinde yoksulluk nafakasına bir çerçeve getiren yeni bir düzenleme yapması yönünde: süre sınırı, evlilik süresine bağlı kademeli bir model ya da tarafların yaşı ve ekonomik durumu gibi ölçütler gündemde. Ancak kesin esaslar — ve mevcut kararların akıbetine ilişkin geçiş hükümleri — ancak gerekçeli karar ve çıkacak kanun metniyle netleşecek. Bu nedenle bu dosya, önümüzdeki aylarda yakından izlenmesi gereken canlı bir konu olmaya devam edecek.

İçtihub bu süreçte ne işinize yarar?

Bunun gibi hızlı gelişen bir konuda avukatın en çok ihtiyaç duyduğu şey, güncel ve kaynağı doğrulanabilir bilgi. İçtihub tam bu noktada çalışır:

• Güncel içtihat ve karar takibi. Gerekçeli karar ve sonraki Yargıtay uygulaması yayımlandıkça, anlam temelli içtihat arama ile konuya ilişkin kararları daire, esas/karar no ve tarihiyle, orijinal metnine erişerek bulun — uydurma değil, doğrulanabilir.
• TMK 176 davaları için emsal. Nafakanın kaldırılması/azaltılması davalarında güncel emsal kararları hızla tespit edin.
• Dilekçe taslağı. Hukuki Asistan ile kaldırma/azaltma dilekçesinin ilk taslağını emsalle destekli oluşturup UYAP uyumlu UDF olarak hazırlayın.
• Mevzuat değişikliğini izleme. TBMM yeni düzenlemeyi yaptığında ilgili mevzuatı tek yerden takip edin.

Tüm çıktılar taslaktır ve nihai hukuki değerlendirme her zaman avukatta kalır. İçtihub'ı ilk hafta ücretsiz ve kredi kartı gerekmeden deneyebilirsiniz.

Ücretsiz deneyin →  ·  İçtihat aramayı keşfedin →

Sık sorulan sorular

Süresiz nafaka bugün itibarıyla kalktı mı? Hayır. AYM "süresiz olarak" ibaresini iptal etti, ancak iptal hükmü gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre fiilen başlamadığı için mevcut TMK 175 yürürlüktedir.

Mevcut nafakamı ödemeyi durdurabilir miyim? Hayır. Yürürlükteki bir mahkeme kararı değiştirilene kadar bağlayıcıdır. Tek taraflı ödeme kesintisi icra ve şikâyet riski doğurur; değişiklik için dava açılması gerekir.

İptal kararı geçmişe etkili mi? Hayır. Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Kesinleşmiş nafakalar bu kararla otomatik olarak geçmişe etkili biçimde ortadan kalkmaz.

Çocuk nafakası (iştirak nafakası) da kalktı mı? Hayır. Bu karar yoksulluk nafakasındaki "süresizlik" niteliğine ilişkindir; çocuk için ödenen iştirak nafakasını kapsamaz.

Mevcut nafakayı nasıl kaldırabilir veya azaltabilirim? İptal kararından bağımsız olarak TMK m.176 yollarıyla: alacaklının evlenmesi/ölüm hâlinde kendiliğinden; yoksulluğun ortadan kalkması, fiilen evli gibi yaşama veya haysiyetsiz hayat hâlinde mahkeme kararıyla kaldırma; mali durumun değişmesi hâlinde ise azaltma davası gündeme gelebilir. Her hâlin kendi ispat şartı vardır.

Yeni nafaka düzenlemesi ne zaman gelir? TBMM'nin 9 aylık süre içinde yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Sürenin başlangıcı ve düzenlemenin içeriği, gerekçeli kararın yayımıyla ve kanun teklifiyle netleşecek.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Karar henüz gerekçeli olarak yayımlanmamış olup uygulamanın kesin esasları gerekçeli karar ve çıkacak yeni düzenlemeyle belirginleşecektir. Somut durumunuz için bir avukata danışın.