Tenkis Davası ve Saklı Pay: Mirasta Hakkınızı Koruma

İçtiHub Ekibi · 18 Mayıs 2026

Giriş: Tenkis Davası Nedir?

Mirasbırakan, malvarlığının büyük bölümünü vasiyetle ya da sağlığında bağışla bir kişiye bıraktı. Geride kalan saklı paylı mirasçının hiç mi koruması yok?

Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların saklı payını zedeleyen ölüme bağlı (vasiyet) veya sağlararası (bağış) kazandırmalarının, saklı payı tamamlayacak ölçüde indirilmesini (tenkisini) sağlayan davadır. Kazandırmanın tamamı değil, yalnızca saklı payı aşan kısmı geri alınır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu m.505-506 (saklı pay) ve m.560-571'dir (tenkis).

Bu yazıda saklı pay kavramını ve oranlarını, tenkise tabi tasarrufları, tenkis sırasını, hesabın mantığını, süreleri ve muris muvazaasından farkını özetledik.

Saklı Pay Nedir, Kimler Saklı Paylıdır?

Saklı pay, yasal miras payının kanunla korunan, mirasbırakanın tasarruflarıyla ihlal edilemeyen asgari kısmıdır. Saklı paylı mirasçılar ve oranları (TMK m.506) genel olarak şöyledir:

• Altsoy (çocuklar/torunlar): Yasal miras payının yarısı;
• Ana ve baba: Yasal miras payının dörtte biri;
• Sağ kalan eş: Mirasçılık durumuna göre yasal payının tamamı ya da dörtte üçü oranında korunur.

Mirasbırakanın bunlar dışında, tasarruf edilebilir kısım üzerinde dilediği gibi tasarruf etme serbestisi vardır; tenkis yalnızca saklı payı aşan kısma yöneliktir.

Tasarrufun iptali ile tenkisin farkı ve koşulları içtihatta şöyle ortaya konur:

“…TMK’nın 557’nci maddesinde sayılan sebeplerin bulunması hâlinde vasiyetnamenin iptali gerekir. Bu sebepler dışında kalan durumlara dayanılarak ölüme bağlı tasarrufun iptali istenilemez ise de, koşullarının varlığı durumunda tenkis talebine konu edilebilir (TMK. m. 560-562).…”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2017/1017 K.2018/1750 (2018-11-20)

Hangi Tasarruflar, Hangi Sırayla Tenkis Edilir?

Saklı payı zedeleyen hem ölüme bağlı tasarruflar (vasiyet) hem de m.565'te sayılan sağlararası kazandırmalar (örneğin saklı payı bertaraf etmek için yapılan bağışlar) tenkise tabidir. Tenkiste kanuni bir sıra vardır: önce ölüme bağlı tasarruflar, yetmezse sağlararası kazandırmalar — en yakın tarihliden daha eskiye doğru — tenkis edilir.

Tenkise tabi tasarruflar ve kastın değerlendirilmesi konusunda Yargıtay yaklaşımı:

“…Mutlak olarak tenkise tabi tasarruflarda (ölüme bağlı tasarruflar veya TMK’nin 565. maddesinin 1, 2 ve 3 bentlerinde gösterilenler) veya saklı payın ihlal kastının varlığı kesin olarak anlaşılan diğerlerinde özellikle muayyen mal hakkında tenkis uygulanırken TMK’nin 570. maddesindeki sıralamaya dikkat etmek davalı mahfuz hisseli mirasçılardan ise aynı Kanunun 561. maddesinde yer alan mahfuz hisseden fazla olarak alınanla sorumluluk ilkesini gözetmek, dava konusu olup olmadığına bakılmayarak önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı payını tamamlamak, sonra sağlar arası tasarrufları dikkate almak gerekir.…”
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/11231 K.2018/10654 (2018-05-28)

Hesap: Tereke ve Saklı Pay Nasıl Bulunur?

Hesabın mantığı şöyledir: mirasbırakanın ölüm anındaki terekesi belirlenir; buna geri alınması/eklenmesi gereken bağışlamalar eklenir, borçlar düşülür ve net tereke bulunur. Bu net değer üzerinden saklı paylar ve tasarruf edilebilir kısım hesaplanır; saklı payı aşan kazandırmalar bu oranda indirilir. Hangi tarihteki hukukun (önceki/yeni Medeni Kanun) uygulanacağı ölüm tarihine göre belirlenir.

Uygulanacak hukuk ve hesabın esasına dair Yargıtay ölçütü:

“…17). Mirasbırakan 1.1.2002 tarihinden önce ölmüşse 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi hükümlerinin, 1.1.2002 tarihinden sonra ölmüşse 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) ilgili hükümlerinin uygulanması gerekir. Tenkis (indirim) davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyen ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmaların (bağış) yasal sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu (inşai) davalardandır.…”
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/8334 K.2015/9262 (2015-06-22)

Saklı payın terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanması ilkesi:

“…Kanundaki "mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir" ifadesi davaya tenkis olarak edilmesini gerektirir. Böyle bir durumda, davacının saklı payının terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanması (TMK. md. 507) tenkis oranının bulunması, gerekmesi halinde davalılara Türk Medeni Kanununu 564'ncü maddesi çerçevesinde tercih haklarının kullandırılması ve sonucuna göre hüküm kurulması gerekir.” gerekçeleriyle bozulmuştur.…”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/7948 K.2022/4442 (2022-06-22)

Süreler ve Muris Muvazaasından Farkı

Tenkis davası, saklı paylı mirasçının saklı payının zedelendiğini ve kazandırmaları öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571). Bu, hak düşürücü nitelikte bir süredir.

Muris muvazaasından temel farkı: tenkiste kazandırma geçerlidir, yalnızca saklı pay kadar indirilir ve süreye tabidir; muris muvazaasında işlem baştan geçersizdir ve dava kural olarak süreye bağlı değildir. Somut olayda hangi davanın açılacağı stratejik bir tercihtir.

Pratik Örnek Senaryo

Örnek olay: Mirasbırakanın iki çocuğu vardır. Vefatından önce, malvarlığının önemli bir bölümünü vasiyetle yalnızca bir çocuğa bırakmıştır. Diğer çocuğun yasal miras payı ciddi biçimde zedelenmiştir.

1. Saklı pay: Altsoy olarak çocuğun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır; bu kısım vasiyetle ihlal edilemez.
2. Hesap: Net tereke ve saklı paylar belirlenir; vasiyetin saklı payı aşan kısmı tespit edilir.
3. Tenkis: Zedelenen çocuk, öğrenmeden itibaren bir yıl (her hâlde on yıl) içinde tenkis davası açar; vasiyet, saklı payı tamamlayacak ölçüde indirilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1) Kimler tenkis davası açabilir?

Yalnızca saklı paylı mirasçılar (altsoy, ana-baba ve şartlara göre sağ kalan eş) ve onların halefleri açabilir. Saklı payı bulunmayan mirasçı tenkis isteyemez; bu, tenkisi muris muvazaasından ayıran önemli bir farktır.

2) Tenkis davasının süresi ne kadar?

Saklı payın ihlalini ve kazandırmayı öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde mirasın açılmasından (vasiyetnamede açılma tarihinden) itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Bu hak düşürücü sürelerin kaçırılması davanın reddine yol açar.

3) Tenkis mi, muris muvazaası mı açmalıyım?

İki davanın hukuki temeli ve sonucu farklıdır: muris muvazaasında işlem geçersiz sayılır, saklı pay aranmaz ve süre kural olarak işlemez; tenkiste kazandırma geçerlidir, sadece saklı pay kadar indirilir ve süreye tabidir. Hangisinin uygun olduğu, olayın delil durumuna ve mirasçılık konumuna göre değerlendirilmelidir.

İçtiHub ile Daha Hızlı

Tenkis ve saklı pay uyuşmazlıkları gibi uyuşmazlıklarda emsal Yargıtay kararlarını saniyeler içinde tarayın ve dilekçenizi yapay zeka desteğiyle hazırlayın: İçtiHub’un özelliklerini inceleyin.

Bu Yazının Dayandığı Yargıtay Kararları

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2017/1017 K.2018/1750
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/11231 K.2018/10654
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/8334 K.2015/9262
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/7948 K.2022/4442
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/16187 K.2020/1368
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2021/794 K.2021/2230
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/13871 K.2015/14354
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2023/2957 K.2025/2016
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2017/2411 K.2020/3374
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2328 K.2024/4144
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2020/3288 K.2021/3430
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/6817 K.2023/531

Yasal Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukata başvurunuz.