Muris Muvazaası: Mirastan Mal Kaçırma ve Tapu İptali

İçtiHub Ekibi · 18 Mayıs 2026

Giriş: Muris Muvazaası Nedir?

Babam vefat etti; meğer tüm taşınmazlarını sağlığında bir çocuğuna "satış" göstererek devretmiş. Diğer mirasçıların hiç mi hakkı yok?

Muris muvazaası, mirasbırakanın (murisin) mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bağışladığı bir taşınmazı tapuda satış ya da ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Burada iki işlem vardır: tarafların gerçekte istemediği görünürdeki işlem (satış) ve gizlenen gerçek işlem (bağış).

Hukuki dayanağı, Yargıtay'ın 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile yerleşmiştir. Bu yazıda muvazaanın sonucunu, kimlerin dava açabileceğini, ispatını, saklı pay tartışmasını, zamanaşımını ve tenkisten farkını özetledik.

Sonuç: İki İşlem de Geçersiz

Muris muvazaası kanıtlandığında:

• Görünürdeki satış işlemi, taraflar gerçekte bunu istemediği için muvazaa nedeniyle geçersizdir;
• Gizli bağış işlemi ise, taşınmaz bağışının resmî şekilde yapılmaması nedeniyle şekil yönünden geçersizdir;
• Sonuçta taşınmaz terekeye döner; mirasçılar payları oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir.

Muvazaanın hukuki temeli ve niteliği içtihatta şöyle açıklanır:

“…13. Hemen belirtilmelidir ki; irade ve beyan arasında bilerek yaratılan uyumsuzluk şeklinde tanımlanan muvazaa, pozitif hukukumuzda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 19. (mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 18.) maddesinde düzenlenmiş ve anılan maddede; “Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.” hükmüne yer verilmiştir.…”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2017/1265 K.2020/764 (2020-10-14)

Kimler Dava Açabilir? (Saklı Pay Şartı Yoktur)

Çok yanlış bilinen bir nokta: muris muvazaası davasını açmak için saklı paylı mirasçı olmak gerekmez. Mal kaçırma işleminden zarar gören tüm yasal ve atanmış mirasçılar, miras payları oranında tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu yönüyle tenkis davasından temelde ayrılır.

İspat: Asıl Amaç "Mal Kaçırma" mıdır?

Davada belirleyici olan, mirasbırakanın gerçek irade ve amacının mirasçıdan mal kaçırmak olup olmadığıdır. Mahkeme şu belirtileri birlikte değerlendirir: satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fahiş fark, mirasbırakanın satışa ekonomik ihtiyacının olup olmaması, taraflar arasındaki yakınlık ve diğer mirasçılarla ilişki, ödeme gücü. İspat her türlü delille (tanık dahil) yapılabilir.

Mirasbırakanın mal kaçırma kastının açıkça saptanması gerektiği ve ispat külfeti içtihatta şöyle vurgulanır:

“…3.2.2. Öte yandan, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda, temlikin mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapıldığını ispat külfeti 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 190. maddesi ile Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 6. maddesi gereği davacı tarafa aittir.…”
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2020/3521 K.2022/68 (2022-01-10)

Buna karşılık, satışın gerçek bir bedelle ve gerçek bir iradeyle yapıldığı ispatlanırsa muvazaadan söz edilemez; bedelin mutlaka para olması da şart değildir:

Bedel ve gerçek irade konusunda Yargıtay ölçütü:

“…Semenin (bir başka ifade ile malın bedelinin) ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet ya da emek de olabileceği kabul edilmelidir Esasen, yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 01.04.1974 günlü 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında mirasbırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabilirliğinin kabulü gerekir.…”
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2019/2481 K.2020/4424 (2020-09-24)

Zamanaşımı ve Tenkisten Farkı

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası mülkiyet/miras payına dayandığından kural olarak herhangi bir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi değildir; mirasçı her zaman açabilir. Tenkis davasından temel farkı şudur: tenkiste kazandırma geçerlidir, yalnızca saklı payı aşan kısım indirilir; muris muvazaasında ise işlem baştan geçersizdir ve mirasçı payı oranında iptal-tescil ister.

Pratik Örnek Senaryo

Örnek olay: Mirasbırakan, üç çocuğundan birine değeri 5.000.000 TL olan taşınmazı tapuda 200.000 TL "satış bedeli" ile devretmiştir. Satıştan kısa süre sonra vefat etmiş; alıcı çocuğun ödeme gücü ve mirasbırakanın paraya ihtiyacı bulunmamaktadır.

1. Belirtiler: Bedel ile gerçek değer arasında fahiş fark, ödeme gücü yokluğu, mirasbırakanın satışa ihtiyacının bulunmaması güçlü muvazaa belirtileridir.
2. Dava: Diğer iki çocuk, saklı pay aranmaksızın miras payları oranında tapu iptali ve tescil davası açar; iddia tanık dahil her delille ispatlanabilir.
3. Sonuç: Muvazaa kanıtlanırsa görünürdeki satış ve gizli bağış geçersiz sayılır; taşınmaz pay oranında diğer mirasçılara tescil edilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1) Saklı payım yok, yine de dava açabilir miyim?

Evet. Muris muvazaasında saklı paylı mirasçı olma şartı yoktur; mal kaçırmadan zarar gören tüm mirasçılar miras payları oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir. Bu, davayı tenkisten ayıran en önemli noktalardan biridir.

2) Aradan uzun yıllar geçti, zamanaşımına uğrar mı?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası kural olarak süreye bağlı değildir; mirasçı her zaman açabilir. Yine de delillerin zamanla zayıflaması nedeniyle gecikmeden hareket etmek pratik olarak önemlidir.

3) Satış gerçek bedelle yapılmışsa ne olur?

Devir gerçek bir bedelle ve gerçek bir satış iradesiyle yapılmışsa muris muvazaasından söz edilemez. Bedelin mutlaka nakit olması da şart değildir; belirli bir hizmet veya emek de bedel olabilir. Burada ispatın odağı mirasbırakanın gerçek amacıdır.

İçtiHub ile Daha Hızlı

Muris muvazaası ve tapu iptali gibi uyuşmazlıklarda emsal Yargıtay kararlarını saniyeler içinde tarayın ve dilekçenizi yapay zeka desteğiyle hazırlayın: İçtiHub’un özelliklerini inceleyin.

Bu Yazının Dayandığı Yargıtay Kararları

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2017/1265 K.2020/764
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2020/3521 K.2022/68
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2019/2481 K.2020/4424
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2020/1092 K.2021/2242
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2021/7112 K.2021/7297
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/17369 K.2020/1686
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/3371 K.2023/96
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/2096 K.2022/2881
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2019/2349 K.2020/6119
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2017/3139 K.2020/2651
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2017/5370 K.2020/3002
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/14945 K.2020/501

Yasal Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukata başvurunuz.