İhbar Tazminatı Nedir? Bildirim Süreleri ve Hesabı
Bildirimsiz fesheden taraf ne öder? 4857 m.17 önel tablosu (kıdem 2-4-6-8 hafta), peşin ödeme, iş arama izni, iş güvencesi dışı işçide kötüniyet tazminatı (3 katı), hesap ve zamanaşımı — Yargıtay kararlarıyla.
Giriş: İhbar Tazminatı Nedir?
İşten "bugün bırakıyorum" veya "bugün çıkışın verildi" denmesi her zaman serbest midir? Bildirimsiz fesheden taraf ne öder?
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa önceden haber vermek (bildirim/ihbar öneli tanımak) zorundadır. Bu öneli tanımadan derhal fesheden taraf, karşı tarafa ihbar tazminatı öder. Önemli nokta: ihbar tazminatı tek yönlü değildir — usulüne uymadan işten ayrılan işçi de işverene ihbar tazminatı ödeyebilir.
İhbar tazminatının dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m.17'dir. Bu yazıda önel sürelerini, peşin ödemeyi, iş arama iznini, kötüniyet tazminatını, hesabı ve zamanaşımını sade biçimde özetledik.
Bildirim (İhbar) Süreleri Ne Kadardır?
4857 m.17, işçinin işyerindeki kıdemine göre asgari önel sürelerini belirler (sözleşme/ toplu iş sözleşmesi ile artırılabilir, azaltılamaz):
- İşi 6 aydan az sürmüş işçi: 2 hafta
- 6 ay – 1,5 yıl arası: 4 hafta
- 1,5 yıl – 3 yıl arası: 6 hafta
- 3 yıldan fazla: 8 hafta
Kanunun lafzı ve uygulanışı içtihatta net biçimde ortaya konur:
Yargıtay, m.17 önel rejimini doğrudan kanun metnine dayanarak uygular:
“…4857 sayılı Kanun'un "Süreli fesih" kenar başlıklı 17 nci maddesinin ilgili bölümü şöyledir: " Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. İş sözleşmeleri; ... b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra, ... feshedilmiş sayılır. ... Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.…”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/5595 K.2024/8046 (2024-05-09)
Bildirimsiz Fesih, Peşin Ödeme ve İş Arama İzni
Fesheden taraf isterse öneli fiilen kullandırır, isterse önele ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirir. Önel içinde işçiye günde en az iki saat iş arama izni verilir; bu izin ücretten kesilemez, kullandırılmazsa karşılığı ödenir.
Hesabın esası: ihbar tazminatı, ödenmeyen önel süresine karşılık gelen giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır (gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; SGK primi kesilmez). Karşılaştırmalı düzenleme TBK m.432'de de yer alır:
Hizmet sözleşmesinde fesih bildirim süresine ilişkin paralel düzenleme şöyledir:
“…6098 Sayılı TBK’nun Fesih bildirim süresi başlıklı 432. maddesinde “Belirsiz süreli hizmet sözleşmelerinin feshinden önce, durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. Hizmet sözleşmesi; bildirimin diğer tarafa ulaşmasından başlayarak, hizmet süresi bir yıla kadar sürmüş olan işçi için iki hafta sonra; bir yıldan beş yıla kadar sürmüş işçi için dört hafta ve beş yıldan fazla sürmüş işçi için altı hafta sonra sona erer.…”
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/5142 K.2021/2911 (2021-03-18)
Kötüniyet Tazminatı: İş Güvencesi Dışındaki İşçi
İş güvencesi (işe iade) kapsamı dışındaki işçinin sözleşmesi, fesih hakkının kötüye kullanılarak (örneğin şikâyet ettiği için) sona erdirilmişse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir (4857 m.17/6). Bu, ihbar tazminatından ayrı bir kalemdir.
İhbar/ kıdem ile diğer kalemlerin mahsup ve ödeme ilişkisine dair Yargıtay yaklaşımı:
“…Davalının davacı işçiye usulüne uygun ihbar öneli kullandırdığına dair dosyada delil bulunmamaktadır. Fesih bildiriminin davacıya 15.2.2013 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu ve SGK çıkışının 14.2.2013 tarihinde yapıldığı ve bu tarihte iş akdinin sonlandırıldığı anlaşılmıştır. Tüm bu hususlar değerlendirildiğinde davacıya usulüne uygun şekilde ihbar öneli kullandırıldığının veya ihbar tazminatının ödendiğinin davalı tarafından ispatlanamadığının kabulü gerekir.…”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/26412 K.2020/11527 (2020-10-12)
Pratik Örnek Senaryo
Örnek olay: Mehmet Bey bir işyerinde 4 yıldır çalışmaktadır. İşveren hiçbir önel tanımadan, peşin ödeme de yapmadan sözleşmeyi derhal feshetmiştir. Giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL'dir.
- Önel süresi: Kıdem 3 yıldan fazla → 8 haftalık önel.
- Tazminat: Önel kullandırılmadığı ve peşin ödenmediği için 8 haftalık giydirilmiş ücret ihbar tazminatı olarak doğar (yaklaşık 2 aylık brüt ücrete denk gelir).
- Vergi: Tutardan gelir ve damga vergisi kesilir; SGK primi kesilmez. Fesih kötüniyetli ve işçi iş güvencesi dışındaysa ayrıca 3 kat kötüniyet tazminatı gündeme gelir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1) İhbar ve kıdem tazminatı birlikte alınır mı?
İkisi farklı kalemlerdir ve şartları ayrıdır. İşçinin haklı nedenle feshinde kıdem doğar ama ihbar tazminatı kural olarak doğmaz; işverenin geçerli/önelsiz feshinde ise hem kıdem hem ihbar gündeme gelebilir. Her kalem kendi şartlarına göre değerlendirilir.
2) İstifa eden işçi ihbar tazminatı öder mi?
İşçi, önel tanımadan ve haklı bir nedene dayanmadan işten ayrılırsa, işverenin uğradığı önel karşılığı için işverene ihbar tazminatı ödeyebilir. İhbar tazminatı yükümlülüğü çift yönlüdür.
3) İş arama izni kullandırılmazsa ne olur?
Önel içinde günde en az iki saatlik iş arama izni zorunludur. İşveren bu izni kullandırmazsa, izin süresine ait ücreti işçiye öder; izin sırasında çalıştırılırsa ödenecek ücret zamlı hesaplanır.
İçtiHub ile Daha Hızlı
İhbar tazminatı ve fesih gibi uyuşmazlıklarda emsal Yargıtay kararlarını saniyeler içinde tarayın ve dilekçenizi yapay zeka desteğiyle hazırlayın: İçtiHub’un özelliklerini inceleyin.
Bu Yazının Dayandığı Yargıtay Kararları
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/5595 K.2024/8046
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/5142 K.2021/2911
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/26412 K.2020/11527
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/6366 K.2024/9427
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2015/2799 K.2016/12025
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/31800 K.2020/15371
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8678 K.2025/9538
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2015/39220 K.2015/24473
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/28070 K.2020/4032
- Bölge Adliye Mahkemesi İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/40 K.2022/613
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2019/1981 K.2021/2355
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/30606 K.2020/6857
Yasal Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukata başvurunuz.
İlgili Yazılar
Kıdem Tazminatı Nedir? Hak Kazanma Şartları ve Haklı Fesih
İstifa eden işçi kıdem alır mı? Bir yıl şartı, 4857 m.24-25 haklı fesih halleri, giydirilmiş brüt ücret üzerinden 30 günlük hesap, kıdem tazminatı tavanı, faiz ve 5 yıllık zamanaşımı — Yargıtay kararlarıyla sade bir rehber.
İş Hukukuİşe İade Davası: Geçerli ve Geçersiz Fesih
İşveren somut sebep yazmadan çıkardı; fesih geçerli mi? 4857 m.18-21 iş güvencesi, 30 işçi ve 6 ay şartı, geçerli/geçersiz fesih, feshin son çare ilkesi, zorunlu arabuluculuk, işe başlatmama tazminatı — Yargıtay kararlarıyla.
Kira Tespit Davası Nedir? Şartları, 5 Yıl Kuralı ve Süreç
Kira tespit davası nedir, kimler açabilir? 5 yıl kuralı, hakkaniyet indirimi (hâkim takdiri), dava açma süresi ve süreç — Yargıtay kararlarıyla desteklenmiş sade bir rehber.
